Nasza Loteria SR - pasek na kartach artykułów

Przedwojenne wielkanocne zwyczaje i obyczaje. Siuda Baba, degowanie

Andrzej Gurba
Andrzej Gurba
Przedwojenne wielkanocne zwyczaje i obyczaje.
Przedwojenne wielkanocne zwyczaje i obyczaje. NAC
Wielkanoc to najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie. Poprzedzone jest Wielkim Tygodniem, w którym mówi się o ważnych dla chrześcijan wydarzeniach. Triduum Paschalne (ostatnie trzy dni Wielkiego Tygodnia - czwartek, piątek, sobota) to opis ostatnich chwil życia Jezusa Chrystusa na ziemi i jego męki. Niedziela to zmartwychwstanie.

Historia świąt wielkanocnych ma swój początek w 325 roku. Wtedy to na soborze nicejskim ustalono, że Niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego będzie się obchodzić co roku, w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni księżyca. To znaczy, że Wielkanoc jest świętem ruchomym, które najwcześniej może wypaść 22 marca, natomiast najpóźniej 25 kwietnia. Dawniej w tym dniu inscenizowano triumfalny wjazd Jezusa do Jerozolimy.

Z Wielkanocą związanych jest wiele zwyczajów. To przygotowywanie pisanek i palm wielkanocnych, święcenie pokarmów, śmigus-dyngus (obchodzonym w drugi dzień świąt, kiedy to wszyscy wzajemnie oblewają się wodą, co ma symbolizować oczyszczenie z brudu i grzechu).

Kaszubi mieli i mają (choć współcześnie są one zapomniane) swoje wielkanocne zwyczaje i tradycje.

Wielkanoc. Płaczebóg, knary, sznery

- Wielki Piątek nosi nazwę Płaczebóg. Był to dzień oficjalnego płaczu, bo jeśli Pan Bóg w piątek płakał, to i ludzie muszą płakać. Dawniej, kto nie płakał, był smagany rózgą. W Wielki Piątek milkły dzwony, zamiast nich używało się kołatek. Do dziś w niektórych parafiach młodzi chłopcy obchodzą kościół z knarami i sznerami (klekotki - dop. autora), by odstraszyć złe duchy od grobu Chrystusa. Węgiel z ogniska rozpalanego przed liturgią Wielkiej Soboty zabierano do domu i zapalano, by zapewnić rodzinie szczęście, bądź rozsypywano wokół domu dla ochrony przed piorunami – opisuje Stanisław Geppert w publikacji "Jastrowe (Jastra to kaszubska nazwa Wielkanocy) zwëczi na Kaszëbach"

W okresie świąt należało wykąpać się w wodzie z rzeki lub jeziora - miało to zapewnić piękną cerę oraz chronić od chorób i uroków. - Według różnych źródeł, kąpieli tych dokonywano przed rezurekcją, po niej bądź w wielkanocny poniedziałek. Idąc do wody i z powrotem nie wolno było rozmawiać ani oglądać się za siebie. Gdzieniegdzie pędzono do wody również bydło i konie, by w ciągu roku były zdrowe. Przyniesiona wówczas woda zmieszana z krwią upiora uwalniała chorego od dolegliwości - pisze Geppert.

Wielkanoc. Śmigus-dyngus czyli deguse

Na Kaszubach kiedyś nie obchodzono lanego poniedziałku. Śmigus-dyngus był suchy. Zwane go deguse - To poniedziałkowy zwyczaj chłostania dziewcząt i młodych mężatek dëgówkami - rózgami z jałowca bądź brzeziny. Zwyczaj ten do dziś jest żywy, a dziewczęta raczej nie starają się go unikać, bo jego intensywność świadczy o powodzeniu. O tych, które pominięto przy chłostaniu mawiano, że nie znajdą szybko męża. Wtorek był dniem rewanżu. Obiektem ataków byli chłopcy - opisuje Geppert. Powszechne było, że chłopcy za smaganie dziewcząt rózgami dostawali od gospodarzy zapłatę. Były to przede wszystkim jajka, kiełbasa, słonina.

Wielkanoc. Siuda Baba

Siuda Baba to dawny, polski zwyczaj ludowy obchodzony w poniedziałek wielkanocny, który współcześnie zachował się jedynie w podkrakowskich wsiach. Siuda Baba to mężczyzna przebrany za usmoloną kobietę w podartym ubraniu. Chodzi od domu do domu w towarzystwie Cygana i kilku krakowiaków, zbierając datki i szukając młodych panien, by wysmarować je sadzą. Tradycja ta nawiązuje do wiosennych słowiańskich obrzędów wypędzania zimy.

Zapraszamy do obejrzenia zdjęć:

od 7 lat
Wideo

Jak głosujemy w II turze wyborów samorządowych

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Materiał oryginalny: Przedwojenne wielkanocne zwyczaje i obyczaje. Siuda Baba, degowanie - Głos Pomorza

Wróć na dziennikbaltycki.pl Dziennik Bałtycki