Nasza Loteria SR - pasek na kartach artykułów

Bursztyn w Polsce: gdzie go szukać, ile jest wart? Czy już trwa sezon na szukanie bursztynu? Praktyczny poradnik dla zbieraczy

Emil Hoff
Emil Hoff
Wideo
od 16 lat
Bursztyn jest piękny i cenny, a spacer po plaży w poszukiwaniu jego bryłek to niemal obowiązkowa pozycja na liście rzeczy do zrobienia w czasie wakacji nad Bałtykiem. Jednak to nie latem jest najlepszy czas na zbieranie bursztynu, lecz wiosną i jesienią, gdy trwa sezon sztormów. Jak szukać bursztynu? Gdzie jest go najwięcej w Polsce? Ile jest wart bursztyn i jak sprawdzić, czy jest prawdziwy? Czy bursztyn posiada właściwości lecznicze? Na te i więcej pytań odpowiadamy w praktycznym poradniku dla poszukiwaczy bursztynu.

Spis treści

Bursztyn: jak powstaje i co to właściwie jest?

Bursztyn, nazywany też jantarem i amberem, to skamieniała żywica drzew. Występuje w wielu miejscach na świecie – do dziś naliczono ok. 60 odmian. Za szczególnie bogate w bursztyn uchodzą plaże Obwodu Kaliningradzkiego.

Duża bryłka bursztynu
Kiedy jest sezon na zbieranie bursztynu w Polsce? Na których plażach jest go najwięcej? Ile jest wart bursztyn i jak rozpoznać, czy jest prawdziwy? Na te i więcej pytań odpowiadamy w poradniku: Bursztyn nad polskim morzem. Praktyczne informacje dla zbieraczy. Na zdjęciu: bursztyn znaleziony na plaży w Sobieszewie. HansJoachim, iStock / Getty Images Plus, zdjęcie ilustracyjne

Zobacz w galerii:

W przypadku bałtyckiego bursztynu – tzw. sukcynitu - chodzi o żywicę sosen, które ok. 40 milionów lat temu porastały krainę, która dziś leży na dnie morza. Fale i wiatry morskie powodują, że żywica unosi się na powierzchnię Bałtyku i – przy odrobinie szczęścia – trafia na plaże. Bursztyn zbierano nad Bałtykiem już ok. 13 tys. lat temu. Starożytni Słowianie chętni handlowali nim z Imperium Rzymskim.

Bursztyn najczęściej ma kolor właśnie bursztynowy, ale znajdowane są też inne odmiany, np. bursztyn biały, zielony, szary i żółty.

Czy w Polsce można legalnie zbierać bursztyn?

Zbieranie bursztynu jest w Polsce legalne, ale tylko na plażach i pobrzeżach Bałtyku. Nie wolno szukać żywicy na wydmach, w lasach i parkach narodowych. Nie wolno też stosować żadnych zaawansowanych maszyn do zbierania bursztynu, jak sita czy pompy. Co jednak znajdziemy na plaży i zbierzemy ręcznie, to nasze.

Gdzie w Polsce szukać bursztynu?

Najwięcej bursztynu na polskim wybrzeżu występuje na wschód od Sobieszowa w Gdańsku, aż do rosyjskiej granicy. Za teren szczególnie obfitujący w bursztyny uchodzą plaże między Mikoszewem a Jantarem.

Kiedy jest sezon na bursztyn?

O której porze roku najlepiej zbierać bursztyn?

Żeby bursztyn znalazł się na plaży, musi zostać poderwany z dna Bałtyku przez gwałtowne prądy i fale, a potem wymyty na plaże za sprawą odpowiednich wiatrów. Bursztyn unosi się na słonej wodzie, dlatego to od wiatru zależy, w którą stronę podryfuje.

Fale i wiatry to oczywiście oznaka złej pogody. Bursztynu na plażach jest najwięcej właśnie po sztormach, które występują przede wszystkim wiosną, a potem jesienią i zimą.

Warto więc wybrać się na wiosenny spacer na plażę w poszukiwaniu bursztynu – właśnie teraz może być go najwięcej!

Czytaj też: Majówka 2024: nowy ranking 9 najtańszych kierunków na wymarzone wakacje all inclusive w długi weekend majowy. Tam opłaca się wypoczywać!

„Bursztynowa pogoda”, czyli jak dzień wybrać na zbieranie bursztynu?

Jakie konkretnie warunki pogodowe sprzyjają znajdowaniu bursztynu na plaży? Kiedy zaplanować spacer w poszukiwaniu pięknej żywicy?

Idealny termin powinien spełniać trzy warunki. Najlepiej wybrać się na poszukiwania bursztynu:

  • po sztormie, kiedy bursztyn został poderwany z dna Bałtyku
  • po tym, jak wiał wiatr z północy lub północnego wschodu, który mógł skierować bursztyn na polskie plaże
  • po kontrze, czyli krótkim okresie wiania wiatru z południa, który zwiększa prawdopodobieństwo, że bursztyn dotrze na wybrzeże

To, jaki wiatr wieje akurat na wybrzeżu Bałtyku, możecie sprawdzić na portalach meteorologicznych, np. FreeMeteo.

Bursztyn w ołtarzu kościoła św. Brygidy w Gdańsku
W bazylice św. Brygidy w Gdańsku znajduje się ołtarz bogato inkrustowany bursztynem. Karolina Misztal / Polska Press

Jak zbierać bursztyn? Czy jest potrzebny jakiś sprzęt?

Do zbierania bursztynu potrzebne są tylko kalosze i plecak lub siatka na znaleziska. Zaawansowane maszyny nie są dozwolone.
Bursztynu najlepiej szukać wśród wyrzuconych na plażę resztek roślin, patyków i gałęzi.

Wielu poszukiwaczy lubi wybierać się na plaże już po zmroku i używać latarek ze światłem UV, które sprawia, że bursztyn jarzy się wyraźniej na żółto i łatwo go odszukać.

Zobaczcie ciekawy film o tym, jak wygląda praca poławiacza bursztynu:

Jak rozpoznać prawdziwy bursztyn?

Bursztyn znaleziony na plaży często jest brudny i oblepiony korą. Jak rozpoznać, czy znaleziona przez nas grudka to rzeczywiście bursztyn, a nie zwykły kamyk? Jest kilka sposobów:

  • Słona woda – bursztyn jest lekki i unosi się na słonej, morskiej wodzie.
  • Elektrostatyczność – potarty ściereczką bursztyn będzie przyciągał drobiny papieru czy kurzu
  • Palność – po dotknięciu np. rozżarzonym drucikiem bursztyn spali się punktowo, rozsiewając woń żywicy
  • Światło UV – powoduje, że bursztyn świeci się na żółto

Cena bursztynu: ile jest wart 1 kg skamieniałej żywicy?

Kiedy już znajdziemy bursztyn i upewnimy się, że jest prawdziwy, możemy go sprzedać. Cena bryłki zależy od jej masy, kształtu i jednorodności. Najlepsza jest duża bryłka bez wżerów i ciemnych plam.

Ile jest wart 1 kilogram dobrej jakości bursztynu? Im większa bryłka, tym większa wartość za kg. Ceny kształtują się mniej więcej tak:

  • Masa bryłki między 2 a 5 g: do ok. 1000 zł za kilogram.
  • Masa bryłki między 20 a 50 g: do ok. 5600 zł za kilogram.
  • Masa bryłki między 50 a 100 g: do ok. 8500 zł za kilogram.
  • Masa bryłki między 100 a 200 g: do ok. 10 tys. zł za kilogram.
  • Masa bryłki między 200 a 300 g: do 11 tys. zł za kilogram (w zależności od jakości).
Rzeźba z bursztynu
Eksponaty Muzeum Bursztynu w Krakowie. Aneta Zurek / Polska Press

Co warto wiedzieć o sprzedaży bursztynu?

  • Gdzie sprzedawać bursztyn? Bursztyny najczęściej są skupowane przez jubilerów, którzy wyceniają znalezioną żywicę i proponują konkretną cenę.
  • Jaki kolor bursztynu jest najdroższy? Bursztyn występuje w wielu odmianach i kolorach. Za najcenniejszy uchodzi biały bursztyn.

Rekordowe znalezisko: największy polski bursztyn

Największy bursztyn znaleziony kiedykolwiek na obecnych ziemiach polskich waży prawie 10 kg. Został wyłowiony w pobliżu Kamienia Pomorskiego w 1860 r. Można go dziś oglądać w Muzeum Przyrodniczym w Berlinie.

W Polsce przechowywana jest za to największa bryła bursztynu na świecie. Waży 68 kg, ale nie wydobyto jej w polskich wodach, lecz u wybrzeży Sumatry. Można ją oglądać w Gdańsku, z Muzeum Bursztynu w Wielkim Młynie.

Czy bursztyn ma właściwości lecznicze?

Bursztyn w naturalnej postaci nie ma potwierdzonych właściwości leczniczych, choć radiesteci wskazują, że może być źródłem korzystnych dla człowieka jonów ujemnych, zwłaszcza po rozdrobnieniu.

Po odpowiedniej obróbce bursztyn, np. w postaci kwasu bursztynowego, bywa stosowany jako składnik leków, zwłaszcza maści. Ma właściwości pobudzające system nerwowy i trawienny, przeciwzapalne i antytoksyczne. Bursztyn jest też często stosowany jako składnik nalewek. Żywica częściowo rozpuszcza się w spirytusie, co umożliwia doustne przyjmowanie jej przez pacjenta.

Czytaj też: Gdzie na majówkę 2024? Najlepsze pomysły na długi weekend majowy w Polsce i za granicą. Atrakcje dla dorosłych i dzieci, cuda przyrody

Bursztyn w magii i medycynie ludowej

Dawniej uważano bursztyn za substancję leczącą lub nawet magiczną.

Starożytni Rzymianie, którzy sprowadzali bursztyn znad Bałtyku, wierzyli, że dobrze wpływa na cerę i leczy choroby gardła. Mieszkańcy wybrzeża Bałtyku sporządzali bursztynowe amulety, mające np. przyciągać szczęście na łowach. W średniowieczu z bursztynu sporządzano nalewki, które miały łagodzić bóle brzucha i pęcherza.

Bursztyn zajmuje prominentne miejsce w ludowej medycynie regionu Kurpi. Podawano go dzieciom do gryzienia, by złagodzić ból ząbkowania, a dorosłym robiono okłady z bursztynu na choroby oczu i reumatyzm.

Bursztynowe przedmioty
Eksponaty Muzeum Bursztynu w Krakowie. Aneta Zurek / Polska Press

Bursztyn na zdjęciach

Zapraszamy do galerii zdjęć bursztynu i przedmiotów z niego wykonanych. Są naprawdę piękne i tylko potwierdzają, że warto wybrać się na jesienny spacer po plaży w poszukiwaniu cennej żywicy.

Dodaj firmę
Logo firmy Polska Organizacja Turystyczna
Warszawa, Chałubińskiego 8
Autopromocja

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na dziennikbaltycki.pl Dziennik Bałtycki