Z historii małych Ojczyzn cz. I.

Maciej Wajer
Rozpoczynamy cykl poświęcony historii małych Ojczyzn, który zaczynamy od wsi Łubiana.

Informacje o Łubianie, które dotyczą jej najstarszych dziejów, są bardzo ubogie. Jak zaznacza Krzysztof Jażdżewski, dyrektor Muzeum Ziemi Kościerskiej, to efekt słabego stanu badań archeologicznych. Dlatego też dotychczasowa wiedza opiera się przede wszystkim na przypadkowych odkryciach, które były dokonywane głównie w czasie prac polowych. Wiadomo, że ziemie te były zamieszkane już w pradawnych czasach. Świadczą o tym odkrycia z lat 70. XX wieku, kiedy to odkryto bransolety nerkowate, a także łuk. Po raz pierwszy nazwa wsi pojawia się jako Lubna lub Łubna w dokumencie księcia gdańskopomorskiego Mściwoja II pochodzącym z końca XIII wieku. Wspomniana nazwa może pochodzić od nazwy drzew rosnących w tej okolicy, najprawdopodobniej od lipy. Jak zaznacza dyrektor Jażdżewski, osada mogła być założona jeszcze przed 1284 rokiem nad jeziorem Granicznym oraz rzeką Graniczną. Z początkiem XIV wieku Łubiana wraz z całą ziemią Pirsna znalazła się we władaniu Zakonu Krzyżackiego, który w 1308 roku zajął Pomorze Gdańskie.

Na mocy II Pokoju Toruńskiego Łubiana znalazła się w starostwie kościerskim oraz powiecie tczewskim. Jeśli chodzi o ludność, to w analizowanym okresie nie była ona jednolita. Wiadomo jednak, że znaczącą personą we wsi był sołtys.

- Najzamożniejszą i najbardziej uprzywilejowaną osobą we wsi był sołtys - informuje Krzysztof Jażdżewski. - Zazwyczaj posiadał największy nadział ziemi, był również przewodniczącym samorządu wiejskiego. W jego kompetencjach znalazły się również elementy sądownictwa, które dotyczyło mniejszych wykroczeń.

Z dostępnych źródeł wynika, że pierwszym znanym sołtysem mógł być niejaki Filip, który pełnił tę funkcję w latach 70. XVI wieku. Mógł być majętnym człowiekiem, ponieważ pożyczył 130 florenów szlachcicowi z Małego Podlesia. Warto też wspomnieć, że nie tylko sołtys był zamożnym mieszkańcem Łubiany. Kolejną osobą, która nie narzekała na brak gotówki był Jakub Szal z Łubiany, który w połowie XVI wieku kupił sołectwo Lipusz. W żródłach znajdziemy również informacje na temat innego sołtysa, mianowicie Adama, który pełnił ten urząd w drugiej połowie XVII wieku. W Łubianie nie brakowało również karczmarzy. Łubiańska karczma prosperowała przy trakcie prowadzącym z Kościerzyny do Chojnic, a pierwszym znanym karczmarzem był Jakub Basza, którego nazwisko pojawia się w dokumentach z XVII wieku. Kilkadziesiąt lat później karczma przeszła w ręce Stanisława Sarnowskiego. Kolejnymi jej właścicielami byli Krzysztof Felk, Andrzej Górlik.

Po pierwszym rozbiorze Rzeczpospolitej w 1772 roku, północe ziemie znalazły się w granicach Prus. Wówczas Łubiana znalazła się w granicach nowoutworzonego powiatu starogardzkiego. Z kolei po zakończeniu wojen napoleońskich, znalazła się w granicach administracyjnych powiatu kościerskiego. Jeśli chodzi o stosunki wyznaniowe, to pierwsze informacje na ten temat pochodzą z lat 70. XVIII wieku. Ze żródeł wynika, że w tym czasie wieś była zamieszkana przez ponad 50 osób. Byli to głównie Polacy wyznania katolickiego. Wzmianki o pierwszych ewangelikach pojawiają się dopiero w dokumentach z połowy wieku XIX. Należy wspomnieć, że pod koniec XIX stulecia wieś liczyła już ponad 330 ludzi. Od tego momentu demografia wsi utrzymuje się na stałym poziomie, co może mieć związek z ruchami migracyjnymi ludności. Wiemy, że za ocean, do Stanów Zjednoczonych w tym czasie wyjechali Marianna Felskowska, Augustyn Gliszczyński oraz Ignac Kulas.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie