18+

Treść tylko dla pełnoletnich

Kolejna strona może zawierać treści nieodpowiednie dla osób niepełnoletnich. Jeśli chcesz do niej dotrzeć, wybierz niżej odpowiedni przycisk!

Wystawa w Instytucie Sztuki Wyspa. "Mozaiki Trójmiasta" - trzeba je ratować?

Gabriela Pewińska
Dom Technika NOT w Gdańsku. Dzieło Andrzeja Trzaski fot. szymon rogiński
Znikają pod grubymi warstwami styropianu, są skuwane podczas remontów albo niszczone w aktach wandalizmu. Mozaiki, które zdobią gdańskie domy i zabytki to dzieła sztuki. Akcja "Ratujemy mozaiki" ma pomóc je ochronić i pokazać ich historyczne piękno.

Jedna z nich zrobiła nawet karierę w filmie. I to nie byle jakim. W "Do widzenia, do jutra" Janusza Morgensterna z 1960 roku. Idealnie prezentowała się na jej tle twarz Zbyszka Cybulskiego. Jeszcze lepiej rozkloszowana sukienka Teresy Tuszyńskiej jadącej na skuterze. Mowa o mozaice autorstwa Anny Fiszer. Mozaice na ścianie gdańskiego kina Neptun. Reżyser Janusz Morgenstern poświęcił jej całe ujęcie. Tę i inne trójmiejskie mozaiki sfotografował niedawno Szymon Rogiński. Zdjęcia możemy oglądać jeszcze do 6 października w Instytucie Sztuki Wyspa w Gdańsku.

- Zająłem się fotografowaniem mozaik na zaproszenie Fundacji Architektury - mówi artysta. - Spodobała mi się zainicjowana przez fundację i Ceramikę Paradyż idea "Ratujemy mozaiki", bo te piękne, oryginalne prace artystów z przełomu lat 60. i 70. zbyt często znikają z naszego krajobrazu... Moja rola przy tym projekcie była dość skromna, polegała na rzetelnej dokumentacji tamtych prac. Starałem się je pokazać w czysty sposób, nie ingerując swoim indywidualnym spojrzeniem. A są to niezwyczajne dzieła. Niestety, przez sporą część rodaków niedoceniane i niszczone. Zastępowane tanimi, tandetnymi koszmarkami. Dokumentując mozaiki, często zaskakiwało mnie to, co widzę.

Przykład: Fasada dworca we Wrzeszczu została odnowiona w okropny sposób, jest to nieciekawa, tania forma z plastiku i szkła, zawalona reklamami. Jedynym estetycznym elementem jest tutaj właśnie niewielka mozaika. Fasada ma kilkadziesiąt metrów długości. Mozaika na fasadzie około 4 metrów szerokości. Ktoś postanowił ustawić wszystkie elementy komunikacji i infrastruktury na jej tle: tablicę "zakaz palenia", plan Wrzeszcza, śmietnik... Cała reszta fasady jest czysta - niezasłonięta. Zastanawiam się, jak to możliwe? Jaki był sposób myślenia osoby, która podejmowała decyzje o ustawieniu tablic? Jestem zaskoczony takim kompletnym brakiem wrażliwości...

Ratujemy mozaiki

- Jednym z celów Fundacji Architektury, którą reprezentujemy, jest ochrona dóbr kultury, stąd nasze zainteresowanie mozaikami, które są nieodłącznym elementem powojennej architektury, a dziś w zaskakującym tempie znikają pod grubymi warstwami styropianu, są skuwane podczas remontów albo niszczone w aktach wandalizmu - mówią Karolina Andrzejewska i Katarzyna Juchniewicz. - Akcją "Ratujemy mozaiki" staramy się zwrócić uwagę na ich piękno oraz wartość kulturowo-historyczną.

Mozaiki kawiarniane

Karolina Andrzejewska: - Mozaika, jako dekoracja plastyczna, rozpowszechniła się u nas w okresie PRL-u i stała się niezwykle popularna. Po wojnie mozaiki najczęściej stają się znaczącą cząstką architektury, powstającą wraz z projektem architektonicznym, czasem znajdziemy ich wtórne zastosowanie - na ślepych ścianach, w pustych polach, jako element dekoracyjny lub obraz.

Katarzyna Juchniewicz: - Mozaiki to zjawisko powszechne w większości polskich miast. Oprócz klasycznych materiałów, takich jak choćby kamienie, często do ich wykonania wykorzystywano odpady ceramiczne z butelek i talerzy. Wówczas, poza ciekawymi przedstawieniami, powstawały niezwykłe dzieła fakturalne.
Karolina Andrzejewska: - Spotykamy je często w kawiarniach, hotelach, barach, kinach, dworcach, w budynkach użyteczności publicznej i na elewacjach prywatnych domów. W Trójmieście tworzyli je wysokiej klasy artyści: Juliusz Studnicki, Andrzej Trzaska, Anna Fiszerowa.

Inwestycja w estetykę

Katarzyna Juchniewicz: - Mozaiki i inne dekoracje plastyczne, które powstały w minionej epoce, niestety niszczeją. Wiele z tych, które jeszcze się zachowały, wymaga renowacji i konserwacji, powinny być pod stałą opieką konserwatora. To inwestycja w naszą kulturę, ale również w estetykę przestrzeni miejskiej, która jest wizytówką społeczności w niej zamieszkującej.

Karolina Andrzejewska: - Ciekawa jest mozaika znajdująca się na elewacji Wydziału Oceanotechniki i Okrętownictwa PG. To dwie opartowskie kompozycje wykonane z małych, kwadratowych płytek ceramicznych, które podkreślają główne wejście do budynku. Bardzo cenię mozaikę Anny Fiszer na elewacji kina Neptun, ale najciekawszym przykładem wydaje mi się dekoracja Domu Technika NOT. Jest to dzieło totalne, w którym architektura współistnieje z dekoracją. Hall główny obiegają ściany ceramiczne, wykonane z wypalanych płyt ceramicznych w ceglanym kolorze, na zakończeniu schodów mieści się kompozycja z pokrytych szkliwem kafli ceramicznych; mozaika znajdowała się także w barze. Dom Technika jest bardzo dobrym przykładem współpracy architekta i plastyka, co zostało docenione już w 1974 roku podczas wystawy "Le Mur Vivant" w Paryżu.

Katarzyna Juchniewicz: - Czy trójmiejskie mozaiki to dzieło sztuki? Tak jak większość prac artystycznych wykonanych w tej technice. Oczywiście można je wartościować. Jednakże wszystkie, które prezentuje wystawa "Mozaiki Trójmiasta" są wyjątkowe. Warte tego, by się im przyjrzeć, by się nimi zaopiekować.
g.pewinska@prasa.gda.pl

Treści, za które warto zapłacić!
REPORTAŻE, WYWIADY, CIEKAWOSTKI


Zobacz nasze Magazyny: REJSY, HISTORIA, NA WEEKEND

Flesz: Wegańskie ubrania. Made in Poland

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie