Skarby ukryte w latrynie

Grazyna Antoniewicz
Badania przy ulicy Kleszej prowadzi Krzysztof Dyrda z Muzeum Archeologicznego w Gdańsku
Badania przy ulicy Kleszej prowadzi Krzysztof Dyrda z Muzeum Archeologicznego w Gdańsku Grzegorz Mehring
Piękną kolekcję XVIII-wiecznych zabawek odkryli w Gdańsku archeolodzy. Jest mosiężna grzechotka z dzwoneczkiem, obwieszona koralikami i błyszczącymi liczmanami z podobizną Ludwika XV. Czekają na opracowanie stare apteczne szkła, stuletnie chińskie miseczki, guziki, skórzane wyroby. Prawdziwe skarby z... latryn.

Przy ulicy Tandeta w Gdańsku trwają wykopki archeologiczne. Teren jest "dziewiczy", dotychczas niebadany - 3800 metrów kw. - Na części podwórka od ulicy Świętojańskiej i Szerokiej stały kamienice. Mury są z cegły gotyckiej - opowiada Katarzyna Kaczyńska, kierownik badań. - Pomiędzy nimi były budynki gospodarczo-mieszkalne i latryny. Jak wstępnie ustalono, najstarsze części drewnianej zabudowy pochodzą z drugiej połowy XIV wieku.

Wcześniej teren ten nie był użytkowany. Zanim wybudowano kościół Świętego Jana, były tu mokradła. Około połowy XIV wieku podmokłe łąki zaczęto przystosowywać do zabudowy, podnosząc i stabilizując grunt. Wkrótce ziemie rozparcelowano, zabudowano domami mieszkalnymi i lekkimi budynkami gospodarczymi.

- To duży obszar w centrum miasta, dotychczas nieprzebadany - zastrzega Katarzyna Kaczyńska. - W średniowieczu był poza ciekiem wodnym, więc jeśli ktoś się tu osiedlał, nie miał wiele pieniędzy albo był związany z budową kościoła Świętego Jana. Na razie to jednak robocza teoria.

Odkryto i przebadano 10 latryn datowanych od XIV do XIX w. Beztlenowe warunki w latrynie sprzyjają konserwacji nawet tak nietrwałych materiałów jak tkaniny czy skóra, dlatego ze sławojek przy ulicy Tandeta wyciągnięto nie tylko naczynia, ale także średniowieczne ubrania, buty, szkło czy ceramiczne i kamionkowe naczynia.

Niektóre ze znalezionych przedmiotów wzbudzają prawdziwy zachwyt, jak stare apteczne menzurki czy szklana strzykawka z mosiężnymi okuciami. Inne są wzruszające, jak grzechotka i maleńkie dziecięce zabawki.

- Piękna jest scenka krajobrazowa: drzewa liściaste i choinki, zwierzęta na łące, krówki, pasterz z psem - wylicza Beata Ceynowa, konserwator z Muzeum Archeologicznego. - Cynowo-ołowiane figurki mają cztery, pięć centymetrów wysokości. Były malowane, na niektórych zachowała się jeszcze farba. Znaleziono też zabawki z domku dla lalek - maleńkie dzbanuszki, talerzyki czy łyżeczki.

Wyjątkowa jest grzechotka z miedzianego drutu, obwieszona liczmanami, które wyglądają jak monety. - Liczmany nigdy nie pełniły roli pieniądza, używano ich w kupieckich kantorach lub na dworach - opowiada Beata Ceynowa.

Rozwój techniki spowodował wycofanie liczmanów z użytkowania. W połowie XIX wieku zastąpiły je liczydła. Gdy liczmany stały się niepotrzebne, dawano je do zabawy dzieciom albo wyrzucano.
Znalezione przedmioty będziemy mogli obejrzeć w Muzeum Archeologicznym.

Sprzed wieków
Latrynę, która była użytkowana przez mieszkańców domu przy ulicy Kleszej 7 w Gdańsku, odkryto podczas ratowniczych badań archeologicznych. Wyjątkowość znaleziska polega na tym, że zachowało się w doskonałym stanie. Chociaż obiekty, które służyły higienie dawnych gdańszczan, spotyka się bardzo często na stanowiskach miejskich, wszystkie odkrywane w Gdańsku latryny są w stanie uniemożliwiającym zrekonstruowanie ich wyglądu i formy naziemnych części. Brakuje ilustracji przedstawiających ich wygląd.
Z wypełniska wydobyto, poza licznymi zabytkami związanymi z życiem codziennym - naczynia, nocniki, części stroju, narzędzia, m.in. drewnianą łopatę okutą żelazem - także drewniane fragmenty "siedziska" oraz pokrywki otworów kloacznych.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie