Próchnica: jak dbać o zęby? Jak zapobiec próchnicy lub ją leczyć?

Materiał informacyjny
Próchnica jest problemem powszechnym, który bardzo często jest bagatelizowany. Niestety, ma ona wpływ nie tylko na piękny uśmiech, ale także na prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu. Szacuje się, że nieleczona próchnica zębów stałych, dotyczy już ponad 2,4 miliarda ludzi na całym świecie.

Przeprowadzone badania pokazują, że nie jest to wyłącznie problem dzieci i zmaga się z nim coraz większa liczba dorosłych. Ma na to wpływ nieprawidłowa higiena jamy ustnej, ale także nieodpowiednia dieta, bogata w duże ilości cukru. Mimo tego, że powszechnie znane są metody zapobiegania próchnicy, a także jej leczenia, sposoby te są lekceważone. Jak w takim razie prawidłowo dbać o stan zębów, by ustrzec się próchnicy?

Czym jest i jak powstaje próchnica zębów?

Próchnica jest ograniczonym procesem patologicznym w obrębie jamy ustnej, który spowodowany jest działaniem bakterii próchnico twórczych. Ich następstwem jest demineralizacja zębów, a ostatecznie rozpad tkanki. Próchnica jest chorobą wieloczynnikową, a na jej rozwój wpływ mają cztery czynniki.

  • Pierwszy to nawyki żywieniowe - nadmierne spożywanie węglowodanów, a co za tym idzie, dużej ilości dostarczanego cukru.
  • Drugi – obecność bakterii próchnico twórczych, które rozkładają węglowodany do kwasów.
  • Kolejnym jest indywidualna podatność szkliwa na te bakterie, jeśli tkanka zęba nie jest dostatecznie zmineralizowana, ryzyko wystąpienia próchnicy wzrasta.
  • Ważny jest również czas działania cukrów, które są spożywane i to, jak długo zalegają w jamie ustnej.

Jak w takim razie powstaje próchnica zębów? Spożywane cukry obniżają pH w płytce nazębnej i jamie ustnej, następuje metabolizm węglowodanów i produkcja kwasów organicznych. Płytka nazębna jest kleistą substancją, która znajduje się na zębach. W momencie, gdy łączy się ona ze spożywanymi cukrami, powstają kwasy, które mogą nie tylko osłabić, ale także uszkodzić szkliwo. Ryzyko wystąpienia próchnicy wzrasta, gdy ten stan rzeczy utrzymuje się długotrwale, a higiena jamy ustnej jest niewystarczająca.

Jak wykryć próchnicę, której nie widać?

Na myśl o próchnicy zazwyczaj przychodzą ciemne plamy na zębach i widocznie uszkodzenie. Nie zawsze jednak można zobaczyć ją gołym okiem, ponieważ może być całkowicie niewidoczna z zewnątrz. Jej wczesne ogniska tworzą się pod powierzchnią szkliwa.

Jakie są objawy próchnicy?

Pierwszym objawem widocznej próchnicy, jest biaława plamka, która pojawia się na szkliwie zęba. Następnie zaczyna się robić chropowata i ciemnieje. Jeśli w tym momencie nie zostanie wdrożone leczenie, wtedy zmiana ta dociera do zębiny i zaczyna ją zmiękczać. Wtedy, oprócz widocznej gołym okiem zmiany, dochodzą również inne objawy próchnicy. Uszkodzony ząb może reagować na zewnętrzne bodźce, takie jak zimne napoje, czy gorące posiłki.

Ostatnim stadium jest dotarcie zmiany chorobowej do miazgi zęba i pojawienie się stanu zapalnego. Wtedy, do wcześniejszych objawów, dołącza także uporczywy ból. Zazwyczaj dopiero wtedy pacjenci zgłaszają się do gabinetu stomatologicznego, warto jednak zrobić to w momencie, gdy pojawią się pierwsze objawy.

Przyczyny próchnicy zębów

Podstawową przyczyną próchnicy zębów jest nieprawidłowa higiena jamy ustnej lub jej brak. Mimo tego, że zasady te są powszechnie znane, jednak często nie są stosowane w praktyce. Zęby powinno się szczotkować po każdym posiłku lub przynajmniej dwa razy dziennie – rano i wieczorem. Nie można zapominać o przestrzeniach między zębowych i osadzie na języku.

Jest to szczególnie ważne, ponieważ prawidłowa higiena pomoże pozbyć się bakterii próchnico twórczych, a także oczyści zęby z węglowodanów dostarczanych wraz z dietą, które są świetną pożywką dla bakterii. To właśnie cukry mają największy wpływ na początek demineralizacji tkanek zęba. Warto uważać zwłaszcza na sacharozę, to ona jest najlepszą pożywką dla bakterii.

To właśnie nieprawidłowa dieta, bogata w cukry, jest kolejną przyczyną próchnicy zębów. Powinno się unikać słodyczy i produktów przetworzonych. Na jej powstawanie ma także wpływ małe spożycie pokarmów bogatych w fosfor, wapń i magnez, a także mała ilość dostarczanych organizmowi witamin, takich jak: D, A, E i C. Trzeba pamiętać również o odpowiednim nawodnieniu organizmu, woda świetnie usuwa drobnoustroje z jamy ustnej. Warto wyeliminować popijanie małymi porcjami słodzonej herbaty, ale także soków owocowych.

Przyczyną próchnicy zębów może być także nadmierne wysuszenie jamy ustnej i zaburzenia w produkcji śliny. Spełnia ona bowiem rolę ochronną, buforową, a nawet obronną. Pomaga trawić pokarmy i wydalać niebezpieczne związki. Substancje, które zawarte są w ślinie, pomagają przywrócić prawidłowe pH w jamie ustnej, a co za tym idzie – chronić zęby przed tworzeniem się płytki nazębnej i próchnicy.

Innym czynnikiem, który zwiększa jej ryzyko są także leki. Niektóre z nich, przyjmowane długotrwale, powodową niedobór śliny. Uszkodzenie naturalnej flory bakteryjnej, mogą powodować także antybiotyki. Powstawanie próchnicy mogą powodować takie choroby, takie jak refluks żołądkowy, czy cukrzyca.

Czy próchnica jest zaraźliwa?

Próchnica określana jest mianem przewlekłej choroby zakaźnej, a ryzyko zarażenia jest wysokie. Do transmisji próchnicotwórczych bakterii może dojść w prozaicznych sytuacjach, takich jak pocałunki, korzystanie z tych samych sztućców, czy szklanek. Nie powinno się także używać szczoteczki innej osoby, a pastę nakładać tak, by nie dotykała ona włosia szczoteczki domowników.

Najbardziej narażone na zarażenie próchnicą są jednak małe dzieci. Często rodzice i bliskie osoby, które borykają się z problemem próchnicy, całują najmłodszych co może zwiększyć ryzyko zakażenia. Niewskazane jest także oblizywanie smoczka i łyżeczki niemowlęcia podczas karmienia.

Jak pozbyć się próchnicy, kiedy udać się do lekarza stomatologa?

Próchnicy można pozbyć się w gabinecie stomatologicznym. Powinno się do niego udać w momencie, gdy zauważona zostanie jakakolwiek zmiana na zębach lub odczuwany jest ból. Lekarz dentysta może zdiagnozować problem i wdrożyć odpowiednie leczenie, aby pozbyć się próchnicy.

Domowe sposoby na próchnicę - czy to ma sens?

Niestety, nie ma skutecznych domowych sposobów na próchnicę. Można działać prewencyjnie, by ustrzec się tego problemu, nie można go jednak samodzielnie usunąć. Najprostszym sposobem domowym przeciwdziałania próchnicy, jest prawidłowa higiena jamy ustnej: odpowiednie używanie szczoteczki do zębów i pasty z fluorem, który wzmacnia zęby i zmniejsza ilośc kwasów produkowanych przez bakterie.

Inna pomocną substancja jest ksylitol. Cukier ten, w przeciwieństwie do innych tego typu substancji, nie fermentuje w jamie ustnej. Dzięki temu nie dochodzi do reakcji z bakteriami i nie tworzą się szkodliwe dla zębów kwasy. Cukier brzozowy przywraca również prawidłowe pH śliny i hamuje rozmnażanie się bakterii. Posiada on także inną właściwość – ułatwia przyswajanie się wapnia, który to jest niezbędny dla zdrowia zębów i kości.

Można stosować też napary z ziół, takich jak szałwia lub rumianek, jako płukanki nawilżające błony śluzowe i hamujące namnażanie się bakterii.

Jak wyleczyć próchnicę - metody leczenia?

Próchnicę można leczyć na dwa sposoby, w zależności od stopnia jej zaawansowania.

  • Pierwszy to tzw. remineralizacja, którą można stosować w przypadku próchnicy początkowej. Polega ona na oczyszczeniu odwapnionego miejsca i nałożenie związku fluoru. Zadaniem jonów wapniowych, fosforanowych i fluorkowych, jest wbudowanie się w uszkodzone miejsce i pozbycie się próchnicy.
  • Drugim sposobem jest borowanie i plombowanie. Lekarz dentysta usuwa chorą tkankę i uzupełnia ubytek specjalnym materiałem, który potocznie nazywa się plombą.

Jak zapobiegać próchnicy?


Źródło infografiki: poradnik - Jak powstaje próchnica?

Najlepszym sposobem zapobiegania próchnicy jest prawidłowa higiena jamy ustnej i zdrowa dieta. Powinno się wykorzystywać prawidłowe techniki szczotkowania oraz płukania zębów. Warto używać nici dentystycznych i past z fluorem.

Warto ograniczyć spożywanie węglowodanów i zadbać o prawidłową ilość białka w diecie oraz dostarczać organizmowi witaminy D, A, E i C i składniki mineralne. Wskazane są również regularne wizyty w gabinecie stomatologicznym i obserwacja uzębienia.

Jak i czym szczotkować zęby aby zapobiec próchnicy?

Zęby powinno się szczotkować po każdym posiłku, a jeśli nie ma takiej możliwości – przynajmniej dwa razy dziennie (rano i wieczorem). Włókno szczoteczki powinno być dopasowane do indywidualnych potrzeb, ale nie może być za twarde, aby nie uszkodzić szkliwa. Szczotkowanie nie powinno trwać krócej niż 2 minuty dla szczoteczki elektrycznej i 3 minuty dla szczoteczki manualnej u osób dorosłych.

Ważne też, aby wykonywać prawidłowe ruchy szczoteczką. W przypadku szczoteczki manualnej będą to ruchy wymiatające w przypadku oczyszczania zewnętrznych wewnętrznych powierzchni zębów i szorujące dla oczyszczenia powierzchni żujących przy użyciu szczoteczki manualnej. Stosując szczoteczkę elektryczną z okrągłą główką nie trzeba stosować żadnej specjalnej techniki - po prostu przykłada się główkę do danej powierzchni zęba i pozawala zapracować jej przez 2-3 sek. Bez wykonywania zbędnych ruchów. W czyszczeniu przestrzeni międzyzębowych, pomocne będą nici dentystyczne, które usuną rozkładające się resztki pokarmów. Tu z pomocą przyjdzie również irygator, czyli urządzenie, które wyczyści te przestrzenie za pomocą płynu wystrzeliwanego pod ciśnieniem.

Dowiedz się więcej: Jak myć zęby szczoteczką soniczną? Jakiej pasty używać?

Warto również korzystać z płynów do płukania jamy ustnej, które pozbędą się pozostałych bakterii, a także czyścić osad na języku za pomocą gumowej końcówki.

Szczoteczki do mycia zębów , zwykłe i elektryczne – porównanie

Na rynku dostępne są tradycyjne szczoteczki manualne oraz te elektryczne. Jaka jest różnica w ich działaniu, i które są skuteczniejsze?

Badania kliniczne wskazują, że elektryczne szczoteczki 2D ( tzw.rotacyjno-oscylacyjne) są zdecydowanie skuteczniejsze w usuwaniu płytki nazębnej, w porównaniu z tymi manualnymi. Okrągła końcówka dzięki dokładnemu dopasowaniu do każdego zęba i wysokiej częstotliwości ruchów skutecznie usuwa i rozbija płytkę nazębną będąć jednocześnie delikatna dla dziąseł.

Tylko zastosowanie odpowiedniej techniki szczotkowania pozwoli prawidłowo zadbać o jamę ustną. W przypadku klasycznej szczoteczki, trzeba samodzielnie opanować tę sztukę, a także pamiętać o trzyminutowym szczotkowaniu. Szczoteczki elektryczne zaprojektowane są w taki sposób, aby same wykonywały odpowiednie ruchy, a wbudowane systemy mierzenia czasu, dbają o zalecaną długość wykonywania czynności, która w przypadku szczoteczek elektrycznych jest krótsza i wynosi 2 minuty.
 

fot.: Jak używać szczoteczki elektrycznej? 6 zasad mycia zębów

Ważny jest również odpowiedni nacisk szczoteczki na zęby. W przypadku tej manualnej, trzeba zwrócić szczególną uwagę na to, by nie naciskać zbyt mocno. Elektryczne szczoteczki chronią zęby, a także dziąsła przed zbyt mocnym naciskiem.

Szczoteczką, która wyposażona jest we wspomniane technologie, jest Oral-B GENIUS 10000. To jedno z najnowocześniejszych rozwiązań na rynku, które wyposażone jest w okrągłą główkę, skutecznie czyszczącą płytkę nazębną i delikatnie dbającą o dziąsła. Okrągła głowica otacza ząb z każdej strony, dokładnie go czyszcząc. Niestety nie jest to możliwe w przypadku szczoteczki manualnej. Zapewnia także zdecydowanie większą ilość ruchów, a także nie wymaga od użytkownika specjalnych technik szczotkowania, dzięki zastosowaniu technologii 3D.

Szczoteczka elektryczna GENIUS 1000 czyści ząb po zębie dzięki temu, iż wykonuje do 10 500 oscylacyjno -rotacyjych ruchów na minutę, a także aż 48 000 pulsacyjnych. Czujnik nacisku pozwala odpowiednio dbać o dziąsła, a specjalne włókno zapewni dokładne, ale jednocześnie delikatne czyszczenie. Przewagą szczoteczki manualnej, może być fakt, iż nie wymaga ona naładowania. Produkt marki Oral-B, wyposażony jest jednak w akumulator litowo-jonowy, który wystarcza na 2 tygodnie użytkowania po pełnym naładowaniu urządzenia.

Poradnik: Szczoteczka soniczna a szczoteczka elektryczna – różnice. Co wybrać?

Pasta do zębów zapobiegająca próchnicy - co powinna mieć?

Światowa Federacja Dentystyczna (FDI) wskazuje, iż pasta do zębów, powinna zawierać fluor. Zaleca ona stosowanie pasty o stężeniu fluorków od 1000 do 15000 ppm.

U osób powyżej 16. roku życia, gdy ryzyko próchnicy jest wysokie, powinno być ono zwiększone i dopasowane do indywidualnych potrzeb. U dzieci od 3. do 6. roku życia, szczotkowanie pastą z fluorem powinno przebiegać pod nadzorem dorosłych, a objętość produktu powinna być nie większa, niż ziarnko grochu.

Czytaj także: Jakie są najlepsze pasty wybielające?

Próchnica zębów u dzieci

Problem próchnicy zębów u dzieci w Polsce, jest powszechny. Szacuje się, że około 50% dzieci 3-letnich są dotknięte próchnicą, która jest aktywna w średnio 3 zębach. Nie powinno się lekceważyć próchnicy mleczaków, lekarze dentyści alarmują, że powinna być ona leczona. W przeciwnym przypadku, może przenieść się na zalążki zębów stałych.

Ważne, by wdrożyć leczenie, a zęby w zaawansowanym stanie wyrwać, by nie zagrażały zdrowiu innych. Niestety budowa zębów mlecznych trzonowych, sprzyja rozwojowi zmian chorobowych. Próchnica niekorzystnie wpływa na mineralizację twardych tkanek, a także niszczy szkliwo i zębinę. Warto już od najmłodszych lat dbać o higienę jamy ustnej oraz uczyć prawidłowych technik szczotkowania zębów.

Dzieci kochają słodycze, co zdecydowanie zwiększa ryzyko próchnicy już u 3-latka, a także 2-latka. U najmłodszych można wyróżnić także próchnicę butelkową, która to dotyczy dzieci pijących mleko z butelki, szczególnie w trakcie snu.Powinno się po każdym jego spożyciu, przemywać jamę ustną dziecka, aby zapobiec jej wystąpieniu.

Próchnica zębów w ciąży

Kobiety w ciąży, powinny być objęte opieką stomatologa, ponieważ próchnica niesie wiele niebezpieczeństwa dla noszonego w łonie matki dziecka.

Czytaj więcej: Jak dbać o zęby w ciąży? Poradnik dla przyszłych mam

Mitem jest, iż kobieta w ciąży nie może poddać się leczeniu próchnicy, trzeba jednak pamiętać, iż najbardziej optymalnym na to czasem, jest drugi trymestr. Kobieta nie odczuwa już zazwyczaj mdłości, jest to także najkorzystniejszy dla płodu okres, do prowadzenia zabiegów stomatologicznych. Można także stosować miejscowe znieczulenie.

Źródła:

  • https://dentonet.pl/prochnica-globalny-problem/
  • A. Gębska, UZYSKIWANIE WCZESNYCH POSTACI PRÓCHNICY SZKLIWA ZĘBÓW LUDZKICH METODAMI IN VITRO, Gdańska 2009
  • Próchnica: Historia, Mechanizmy Powstawania i Obrony oraz Niefluorkowe Metody Prewencji, Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wydział Farmaceutyczny, 2018
  • Próchnica: Historia, Mechanizmy Powstawania i Obrony oraz Niefluorkowe Metody Prewencji, Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wydział Farmaceutyczny, 2018
  • https://www.oralb.pl/pl-pl/higiena-jamy-ustnej/choroby-zebow/ubytki-i-prochnica/czy-istnieje-lek-na-prochnice
  • http://www.medonet.pl/magazyny/zdrowe-zeby,prochnica---kto-jest-szczegolnie-narazony-,artykul,1721513.html
  • Próchnica: Historia, Mechanizmy Powstawania i Obrony oraz Niefluorkowe Metody Prewencji, Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wydział Farmaceutyczny, 2018
  • https://dentonet.pl/olej-kokosowy-pomocny-walce-prochnica/
  • https://dentonet.pl/czy-ksylitol-chroni-zeby/
  • https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/stomatologia/prochnica-przyczyny-przebieg-i-leczenie-aa-ypEQ-LEYa-21YF.html#prochnica-leczenie
  • https://www.oralb.pl/pl-pl/higiena-jamy-ustnej/dlaczego-produkty-oral-b/dlaczego-szczoteczka-elektryczna/szczoteczka-elektryczna-czy-szczoteczka-manualna
  • https://pts.net.pl/fdi-pasta-z-fluorem-jednym-z-fundamentow-walki-z-prochnica/
  • https://dentonet.pl/arginina-pomocna-walce-prochnica/
  • Występowanie próchnicy zębów u dzieci w wieku 3, 6 i 12 lat, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2016, Tom 22, Nr 3, 190–193
  • -Martyna Sienicka1, A–D, Anna Turska-Szybka2, A, E, F Świadomość kobiet ciężarnych na temat zapobiegania próchnicy wczesnego dzieciństwa, Dent. Med. Probl. 2015, 52, 1, 93–100 http://www.dmp.umed.wroc.pl/pdf/2015/52/1/93.pdf
  • -http://mamaortodonta.pl/jak-dbac-o-zeby-w-ciazy/

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Dodaj ogłoszenie