Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. Gdański IPN przypomniał bohaterów z Pomorza

Tomasz Chudzyński
Tomasz Chudzyński
Zofia Kossak-Szczucka w dokumencie „Protest” – apelu rozpaczy i przerażenia, podkreślała, że obowiązkiem Polaków jest solidarność i wsparcie wobec mordowanych Żydów - powiedział prof. Mirosław Golon, dyrektor gdańskiego IPN, w Dniu Pamięci Polaków Ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. IPN przypomniał m.in. kaszubskich gospodarzy uhonorowanych tytułem "Sprawiedliwych wśród narodów świata".

Okolicznościowa wystawa, multimedialna prelekcja, naukowe artykuły - gdański oddział Instytutu Pamięci Narodowej zorganizował cykl wydarzeń z okazji obchodów Dnia Pamięci Polaków Ratujących Żydów pod okupacją niemiecką.

"Trzeba było ratować przyjaciół. Ludzi trzeba było ratować" - to tytuł artykułu Kingi Czechowskiej z Delegatury IPN w Bydgoszczy (zamieszczony na stronie internetowej gdańskiego IPN) poświęcony sytuacji Żydów na Pomorzu w pierwszych latach po wybuchu II wojny światowej. Autorka przytacza historię Rywki Pazmanter i jej córki Feli, które znalazły pomoc u Antoniego Puszkiewicza, mieszkańca wsi Bógzapłać, w okolicach Brodnicy. Sam Puszkiewicz zginął w KL Stutthof w 1945 r., a w 2015 r. nadano mu pośmiertnie tytuł Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata.

Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją...

Tym samym tytułem uhonorowano m.in. kaszubskich gospodarzy Józefa i Halinę Malinowskich oraz Monikę Szwertfeger z okolic Kartuz. Wszyscy uratowali Żydówki, które zbiegły w 1945 r. z marszu śmierci z obozu z okolic Bydgoszczy. W innym artykule, Robert Chrzanowski, historyk IPN opisuje ukazuje historie Polaków ratujących Żydów w czasie II wojny światowej przez pryzmat dokumentów znajdujących się w archiwach gdańskiego Instytutu. Przytacza w nim m.in. historię Stefana Fułka, bosmana Marynarki Wojennej, który wraz z żoną Józefą przygarnął żydowskie niemowlę.

Od wtorku 23 marca, do 9 kwietnia przed siedzibą IPN w Gdańsku, przy ul. Grunwaldzkiej, oglądać można wystawę plenerową "Polacy ratujący Żydów w czasie II wojny światowej". Jednym z jej elementów jest panel w wersji polsko-angielskiej prezentujący reprint odezwy „Protest” Zofii Kossak-Szczuckiej z 1942 roku. Sam reprint "Protestu", który stanowił wyraz zdecydowanego sprzeciwu polskich katolików wobec dokonującej się od wiosny 1942 roku zagłady Żydów, można otrzymać w gdańskiej siedzibie IPN (akcja potrwa do 31 marca lub wyczerpania zapasów).

Z uwagi na trudną sytuację pandemiczną nie odbędzie się natomiast planowane na środę 24 marca uroczyste odsłonięcie pamiątkowej tablicy w szkole podstawowej w Skępem, niedaleko wsi Bógzapłać, poświęconej Antoniemu Puszkiewiczowi (sama tablica już została w placówce zainstalowana a do okolicznych szkół Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Gdańsku przesłała materiały poświęcone Antoniemu Puszkiewiczowi i innemu bohaterowi pomagającemu Żydom Józefowi Kolasińskiemu).

Gdański IPN na swojej stronie internetowej, oraz w mediach społecznościowych zamieścił również prelekcję online autorstwa pracownika IPN w Gdańsku Bartosza Januszewskiego, poświęconą Irenie Sendlerowej. Wystawę plenerową w Toruniu poświęconą organizacji Żegota zorganizowała Delegatura IPN W Bydgoszczy.

Podczas specjalnego briefingu w siedzibie gdańskiego IPN dr Daniel Czerwiński zaprezentował czasopismo naukowe IPN zatytułowane „Polish-Jewish Studies” oraz książkę „Henryk Sławik 1894-1944. Biografia socjalisty” autorstwa dr. Tomasza Kurpierza.

Przesłanie Zofii Kossak-Szczuckiej, apel rozpaczy i przerażenia tym co robią z Żydami Niemcy, a zdrugiej strony braku reakcji na to świata, pod wieloma względami jest fundamentem postaw polskich obywateli w czasie II wojny światowej. My specjalnie słowa Zofii Kossak-Szczuckiej powielamy, bo dokument wciąż nie jest dostatecznie znany, a każdy powinien się w niego wczytać - powiedział prof. Mirosław Golon, dyrektor gdańskiego IPN.

Zaznaczmy, 24 marca został ustanowiony w roku 2018 Narodowym Dniem Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. Data nawiązuje do dnia, w którym Niemcy w 1944 r. zamordowali w Markowej rodzinę Ulmów: Józefa i Wiktorię oraz ich siedmioro dzieci, wraz z ukrywającymi się u nich Żydami.

W całym kraju odbyły się uroczystości. Upamiętniono m.in. Antoninę i Jana Żabińskich, którzy uratowali około 300 osób, uciekinierów z warszawskiego getta oraz grupy dyplomatów Aleksandra Ładosia, którzy przekazywali do okupowanej Polski paszporty neutralnych latynoamerykańskich państw, dzięki którym Żydzi mogli uniknąć śmierci.

Czy wkrótce będzie cieplej?

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie