„Górą Edek” Marka Nowakowskiego. O czym mówi opowiadanie? Opracowanie lektury obowiązkowej na maturze

Barbara Wesoła
Barbara Wesoła
Opracowanie lektury obowiązkowej na maturę z języka polskiego
Opracowanie lektury obowiązkowej na maturę z języka polskiego Canva/Red. Polska Press
Opowiadania Marka Nowakowskiego, pisarza małego realizmu w zbiorze „Prawo Prerii”, to seria krótkich tekstów literackich opowiadających prostym językiem o rzeczywistości, którą obserwuje w Polsce lat 90. Ironiczny tytuł tomu opowiadań to porównanie do prawa dżungli, miejsca, gdzie wygrywa szybszy, silniejszy, bogatszy, sprytniejszy. Tak właśnie jest w opowiadaniu „Górą Edek”, które zostało umieszczone na liście lektur obowiązkowych na maturze 2023. O czym mówi treść opowiadania? Jaka jest problematyka utworu? Oto najważniejsze informacje o lekturze.

Spis treści

„Górą Edek” Marek Nowakowski. Najważniejsze informacje o lekturze

  • Gatunek: mały realizm
  • Geneza utworu: jedno z opowiadań Marka Nowakowskiego, ze zbioru „Prawo Prerii” wydanego w 1999 roku, traktowanego jako krytyczne literackie podsumowanie pierwszych dziesięciu lat Polski postkomunistycznej.
  • Czas i miejsce akcji: opisane w opowiadaniu wydarzenie rozgrywa się na zakorkowanej ulicy w centrum miasta, w pobliżu licznych punktów handlowych.
  • Tematyka: konflikt dwóch kierowców, pokazywanie bezczelności i chamskiego zachowania głównego bohatera na przykładzie prozaicznego wydarzenia z codziennego życia.

„Górą Edek” — Streszczenie opowiadania Marka Nowakowskiego

Narrator rozpoczyna opowiadanie od opisu sytuacji drogowej, którą miał okazję obserwować. Wszystko działo się na ruchliwej i zatłoczonej ulicy, a bohaterami wydarzenia, byli kierowcy samochodów: małego Fiata oraz Forda.

Narrator obserwuje moment, kiedy zwalania się jedno z miejsc do zaparkowania i mały Fiat próbuje je zająć. Kierowca niezbyt udolnie próbuje wymanewrować Fiatem tak, aby zmieścić się na właśnie zwolnionym miejscu, przez co odsłania wystarczająco duże przestrzeni, aby inny samochód mógł mu w tym przeszkodzić. Kierowca lśniącego Forda nie zważając uwagi, na oczywiste pierwszeństwo małego Fiata, próbuje przejąć wolne miejsce. Obaj kierowcy blokowali przejazd ulicą, co powodowało frustracje innych uczestników ruchu. Kierowcy trąbili klaksonami, tak i kierowca Fiata, próbujący klaksonem wywalczyć swoją rację.

W końcu kierowca malucha rezygnuje, pozwalając kierowcy Forda zająć miejsce parkingowe. Jednocześnie chce, aby sprawiedliwości stało się zadość. Właściciel Fiata – wątły, szczupły młody chłopak jednak nie jest w stanie w żaden sposób wytłumaczyć drugiemu mężczyźnie, jak się okazuje, rosłemu, dojrzałemu z dużą pewnością siebie, tego, co zaszło. Kierowca Forda wykorzystuje swoją przewagę. W efekcie grozi, a w końcu lekceważy kierowcę malucha i kieruje się do sklepów.

Konfrontacja między bohaterami jest krótka i pokazuje dominację jednego nad drugim, zdobytą poczuciem wyższości przez tytułowego Edka.

Bohaterowie utworu „Górą Edek” Marka Nowakowskiego

  • Kierowca Forda – tytułowy Edek, którego imię nie pada w utworze, ale jest mu przypisane przez autora już w tytule. Jest to odniesienie (metafora) do bohatera innego utworu, mianowicie „Tanga” Sławomira Mrożka (przypominamy, że utwór został wykorzystany na maturze próbnej z języka polskiego we wrześniu 2022). Edek, bohater stworzony przez Mrożka, był chamem i prostakiem.

    Kierowca to dobrze zbudowany mężczyzna. Nosi skórzaną kurtkę i jest właścicielem dużego, lśniącego samochodu, marki Ford. Jego zachowania pozwalają określić go jako bezczelnego, chamskiego, pyszałkowatego człowieka, który uważa się za lepszego od innych na podstawie tego, co posiada. Postawa mężczyzny sugeruje, że jest to osoba bezwzględna, dążąca bez skrupułów do swojej wygody i celu.

  • Kierowca Fiata – młody, szczupły chłopak w okularach. Prawdopodobnie student, który jest oburzony zachowaniem kierowcy Forda, jednak szybko wycofuje się przytłoczony arogancką postawą mężczyzny, jego siłą i pewnością siebie oraz groźbami, które rzucił w stronę młodego kierowcy.

Bohaterowie w tym krótkim, liczącym mniej niż 500 słów opowiadaniu, nie są szczegółowo opisani. Autor nie skupia się na ich poglądach, myślach, sytuacji społecznej, zawodowej czy rodzinnej, a nawet na ich wyglądzie. Otrzymujemy szczątkowe informacje i wizerunek bohaterów wewnętrzny, jak i zewnętrzny budujemy jedynie na podstawie tego, jak bohaterowie zachowywali się podczas opisywanego zdarzenia.

„Górą Edek” Marka Nowakowskiego na maturze ustnej z języka polskiego

Maturzyści powinni pamiętać, że w puli pytań jawnych na maturę ustną 2023 znajdują się takie, które wymagają znajomości lektury. Oto one:

  1. Znaczenie tytułu i jego rola w odczytaniu sensu utworu. Omów zagadnienie na podstawie opowiadania „Górą Edek” Marka Nowakowskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
  2. Hiperbolizacja i jej znaczenie w kompozycji i budowaniu sensu utworu. Omów zagadnienie na podstawie opowiadania „Górą Edek” Marka Nowakowskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
  3. Metafora jako sposób ukazania rzeczywistości. Omów zagadnienie na podstawie opowiadania „Górą Edek” Marka Nowakowskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Problematyka poruszona w opowiadaniu Marka Nowakowskiego

Nowakowski wykorzystuje prostą, codzienną sytuację i wykorzystuje również łatwy, codzienny język, co pozwala na refleksję nad istotą przekazu, bez zbędnych ozdobników, drugiego dna, analizowania wyszukanych literackich zabiegów.

Opowiadanie jest krytycznym obrazem podziału w polskim społeczeństwie i braku kultury osobistej niektórych obywateli, który był według autora opowiadania, Marka Nowakowskiego, mocno widoczny po transformacji w 1989 roku. Główny bohater opowiadania „Górą Edek” to typowy dorobkiewicz lat 90. Jeździ drogim autem, nosi modną skórzaną czarną kurtkę. Uważa, że jego pozycja materialna gwarantuje mu wyższość nad innymi. Swoje poglądy popiera siłą, dzięki temu udaje mu się uzyskać to, czego chce.

Autor uwypukla chamstwo i prymitywizm jednego z bohaterów, pokazując te cechy jako tragiczne, smutne, ale też komiczne jednocześnie. Podobnie jak w wykreowanym przez Mrożka świecie. Szczególnie w Tangu, którego bohaterem jest Edek.

„Górą Edek” – najważniejsze motywy

  • Motyw siły
  • Motyw moralności
  • Motyw człowieczeństwa

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Materiał oryginalny: „Górą Edek” Marka Nowakowskiego. O czym mówi opowiadanie? Opracowanie lektury obowiązkowej na maturze - Strefa Edukacji

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na dziennikbaltycki.pl Dziennik Bałtycki
Dodaj ogłoszenie