18+

Treść tylko dla pełnoletnich

Kolejna strona może zawierać treści nieodpowiednie dla osób niepełnoletnich. Jeśli chcesz do niej dotrzeć, wybierz niżej odpowiedni przycisk!

Cykl wystaw "Materialne ślady kultury protestanckiej w Gdańsku i jego okolicach"

Dariusz Szreter
Portal kamienicy na ul. Pileckiego we Wrzeszczu, przełom XIX i XX w.
Portal kamienicy na ul. Pileckiego we Wrzeszczu, przełom XIX i XX w. Jacek Sobociński
W ciągu ostatniego dwudziestolecia do świadomości większości gdańszczan przebił się fakt, iż przez dobre kilkaset lat poprzedzających rok 1945 dominującym językiem wśród mieszkańców miasta był niemiecki.

Mniej powszechna jest świadomość, że przez cztery wieki życiu religijnemu na Motławą ton nadawał protestantyzm. Najlepiej obrazuje to fakt, że spośród 12 kościołów w obrębie historycznego Gdańska do końca II wojny światowej do katolików należały tylko trzy.

Rok 1945 przyniósł diametralną zmianę sytuacji - miasto zasiedlili zupełnie nowi obywatele, wyznawcy innej wiary, niemniej po ich poprzednikach pozostały stare dekoracje. Cykl wystaw "Materialne ślady kultury protestanckiej w Gdańsku i jego okolicach" ma w zamierzeniu przypomnieć ten nieco niedoceniony aspekt dziejów miasta. Składa się nań blisko 40 fotografii Jacka Sobocińskiego, wraz z tekstami wprowadzająco-komentującymi, autorstwa Antoniego Kozłowskiego, pomysłodawcy całego przedsięwzięcia.

Komentarz jest o tyle niezbędny, że przy szerokim rozumieniu kultury protestanckiej za jej materialny ślad można uznać niemal wszystko, co przed 1945 rokiem zbudowano w Gdańsku. Konieczne jest zatem określenie sedna protestantyzmu, które znalazło swój zewnętrzny wyraz w ocalałych elementach architektury i infrastruktury miasta. Autorzy wydzielili aż 11 takich sfer oddziaływania przekonań religijnych na przestrzeń zewnętrzną i stosunki międzyludzkie. Są to m.in. symbole władzy, dom mieszczański, edukacja, opieka społeczna, port.

"Etos protestancki zakładał kalkulację ekonomiczną w skali całego miasta, a także poszanowanie pracy i jej owoców. Zdobywanie wykształcenia przez obywateli, ich pracowitość, oszczędność i umiarkowanie zawsze prowadziły do zwiększenia produkcji i zysków całego organizmu miejskiego. Efekt tego był taki, że w XVII wieku Gdańsk miał budżet tylko o połowę mniejszy niż cała Rzeczpospolita" - pisze Antoni Kozłowski w katalogu wystawy.

Dlatego obok fotografii zabytków typowo sakralnych (jest wśród nich m.in. reprodukcja oryginalnego egzemplarza Biblii Gdańskiej z 1632 roku, przechowywanego w zbiorach Biblioteki Gdańskiej PAN), na wystawie znalazły się również zdjęcia fasad i wnętrz kamienic, budynków użyteczności publicznej, a także obiektów przemysłowych - majątek gorliwego wyznawcy był przecież "skarbem" Boga.

Tezy o powiązaniu protestantyzmu z kapitalizmem nie są oczywiście niczym nowym. Warto je jednak przywoływać w tym kontekście, bowiem wspominając złoty wiek Gdańska, zbyt często jesteśmy gotowi przypisywać dostatek miasta li tylko jego korzystnemu położeniu geograficznemu, nie doceniając wyjątkowych cnót jego ówczesnych mieszkańców i ich stylu życia, który jak zauważa Antoni Kozłowski, "całkowicie różnił się od stylu życia szlachty polskiej i magnaterii. Patrycjat z Gdańska organizował życie miasta w perspektywie dziesięcioleci i pokoleń".

Sławiąc jednak protestancki etos, warto zachować czujność wobec stereotypów i nie popadać w przesadę. W końcu upadek wspólnoty protestanckiej w Gdańsku był konsekwencją ciężkiego grzechu - entuzjastycznego poparcia, jakiego w połowie lat 30. XX wieku większość jej członków udzieliła idei narodowosocjalistycznej i jej zbrodniczym krzewicielom.

Wystawa - gdzie i kiedy

Jeszcze tylko w środę i czwartek wystawę będzie można oglądać w Gdańskim Klubie Biznesu, przy ul. Uphagena 23 w Gdańsku Wrzeszczu. Jest to jednocześnie rzadka okazja, by obejrzeć odrestaurowane wnętrza willi Uphagena, na co dzień zamknięte dla zwiedzających.
Kolejny wernisaż wystawy odbędzie się 16 października o godz. 11.00 w holu gmachu głównego Politechniki Gdańskiej.
Od 6 listopada wystawa będzie prezentowana w holu Wydziału Humanistyki UG, a od 6 grudnia w Centrum Handlowym "Manhattan".

Powrót na siłownię - na jakich zasadach?

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie