Barokowy Zespół Parkowy

Materiał informacyjny Diecezji Pelplińskiej

Pelplińskie Ogrody Biskupie to zabytkowy park o kilkusetletniej historii. Powstały jeszcze w początkach XIX w., kiedy do opustoszałego opactwa pocysterskiego przeniesiono siedzibę biskupów chełmińskich. Na poklasztornych terenach wybudowano wówczas Pałac Biskupi, a wokół rezydencji założono jego reprezentacyjne Ogrody w stylu barokowym. Od ponad dwóch lat są one areną intensywnych działań w ramach projektu rewitalizacji pn. „Barokowy zespół parkowy w Pelplinie – udostępnienie poprzez zagospodarowanie terenu oraz nadanie nowej funkcji wystawienniczo-kulturalnej”. W jej wyniku zaniedbany dotąd park odzyska swój dawny blask i zostanie udostępniony mieszkańcom i turystom.

Projekt Diecezji Pelplińskiej zyskał dofinansowanie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Jest elementem szerszej strategii realizowanej na terenie dawnego opactwa, której nadrzędnym celem jest ochrona jego zabytkowych obiektów, a także szerokie udostępnienie zasobów kulturowych kompleksu. Cały zespół pocystersko-katedralny od 2014 r. stanowi Pomnik Historii Prezydenta RP, a projekt rewitalizacji wpisuje się w całościowo pomyślaną wizję rozwoju Pelplina jako ośrodka turystycznego, otwierającego się na nowe grupy odbiorców.

Obok samej rewaloryzacji szaty roślinnej, nadrzędnym celem jest więc właściwa rewitalizacja parku. Osiągnięte ma to zostać poprzez stworzenie nowej oferty turystycznej w oparciu o zasoby Ogrodów. Jej kluczowym elementem będzie zabytkowy budynek dawnej Wozowni – w jej wnętrzach powstanie Galeria Ogrody Cystersów, prezentująca wystawy stałe związane z historią i sposobem życia cystersów oraz z zachowanym dziedzictwem zakonu, szczególnie w Pelplinie i na Pomorzu. Organizowane w niej będą również inne działania – zarówno pojedyncze wydarzenia kulturalne, jak i regularne zajęcia edukacyjne. Dzięki temu park będzie nie tylko miejscem wypoczynku, ale i samoistnym celem turystycznych i edukacyjnych wizyt.

XIX-wieczny budynek Wozowni w ramach adaptacji do nowej roli Galerii przechodzi całościowy remont – naprawiana jest więźba dachowa, wymieniane są wszystkie instalacje, posadzki oraz pokrycie dachu. Trwa termomodernizacja obiektu, jednak ocieplany jest on od wewnątrz, dzięki czemu zachowana zostanie jego ceglana elewacja. Nowa funkcja wystawiennicza Wozowni wymaga również przebudowy jej wnętrz, a na wyremontowanym dziedzińcu dobudowany zostanie przeszklony korytarz. Budynek zostanie też wyposażony w monitoring i system przeciwpożarowy.

W zakres projektu wchodzi także remont innego zabytkowego obiekty z XIX w. – budynku bramnego. Wykonano już m.in. osuszanie murów i izolację przeciwwilgociową fundamentów, a obecnie trwają roboty we wnętrzach – wymieniane są m.in. posadzki, tynki, okładziny, piwniczne nadproża, okna i drzwi.

Najbardziej spektakularne efekty przyniesie oczywiście właściwa rewaloryzacja, czyli prace nad szatą roślinną, z których większość została już wykonana – pielęgnacji poddano zabytkowe zadrzewienie w historycznych alejach grabowej i kasztanowcowo-lipowej oraz usunięto samosiejki i nasadzono nowe drzewa, zgodne z historycznym założeniem. Położono instalację elektryczną dla nowego oświetlenia i systemu monitoringu oraz instalację wodną dla zasilania systemu nawadniania. Na ukończeniu są prace przy parkowych alejkach, zarówno remontowanych, jak i odtwarzanych.

Na dalszych etapach przewidziane jest powstanie szeregu atrakcji typowych dla historycznych parków. Przede wszystkim przed Pałacem odtworzony zostanie historyczny parter, którego precyzyjny rysunek wraz z wykazem użytych roślin szczęśliwie zachował się do naszych czasów. Założona zostanie aleja różana, a w przestrzeni wypoczynku dla rodzin z dziećmi pojawią się wierzbowe tunele, bukszpanowy labirynt i inne atrakcje dla najmłodszych. W parku powstanie również ażurowa altana, mogąca służyć jako scena dla kameralnych koncertów.

Działania zakończy montaż elementów, będących współcześnie standardem w obsłudze ruchu turystycznego, takich jak infokiosk, mosiężne plakiety informacyjne, mapa parku ze szkła hartowanego, czy makiety z brązu – zarówno Ogrodów, jak i całego opactwa pocysterskiego. Realizacja projektu potrwa do stycznia 2022 r.

Przypomnijmy – w marcu 2017 r. projekt Diecezji pn. „Barokowy zespół parkowy w Pelplinie – udostępnienie poprzez zagospodarowanie terenu oraz nadanie nowej funkcji wystawienniczo-kulturalnej” dzięki pozytywnej decyzji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego uzyskał dofinansowanie z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014 – 2020, w ramach działania 8.1 osi priorytetowej VIII Ochrona dziedzictwa kulturowego i rozwój zasobów kultury. Projekt dofinansowany został kwotą 17.433.745,51 zł, a jego całkowity koszt wynosi 20 618 787,20 zł.