90. rocznica utworzenia Wolnego Miasta Gdańsk. Za tym państwem nikt nie płakał

RedakcjaZaktualizowano 
W Gdańsku, gdzie na początku lat 30. było 40 tys. bezrobotnych, narodowi socjaliści przedstawili się jako nowa siła zdolna poprawić sytuację
W Gdańsku, gdzie na początku lat 30. było 40 tys. bezrobotnych, narodowi socjaliści przedstawili się jako nowa siła zdolna poprawić sytuację Forum/SSPL
W poniedziałek, 15 listopada, przypada 90. rocznica proklamowania Wolnego Miasta Gdańska. O jego stosunkach z Polską i o tym, co by było, gdyby nigdy nie powstało, mówi historyk prof. Grzegorz Berendt w rozmowie z Dariuszem Szreterem

W poniedziałek, 15 listopada przypada 90 rocznica proklamowania Wolnego Miasta Gdańska. Myśli Pan, że to może być dla kogoś powód do świętowania?
Utworzenie Wolnego Miasta Gdańska było kompromisem, nie zadowalało ani Polaków, ani Niemców. W przypadku Polaków stanowisko to miało charakter stały. Natomiast uważam, że jedyny okres, kiedy dziesiątki tysięcy ludzi były zadowolone z tego, że WMG istniało, nastąpił 25 lat później.

Czyli w roku 1945?
Tak. Od zdobycia miasta przez Armię Czerwoną do konferencji poczdamskiej miejscowi Niemcy łudzili się, że będą mogli pozostać w swojej małej ojczyźnie, gdzie zostaną przywrócone instytucje Wolnego Miasta i to pomoże zachować niemiecki charakter Gdańska i jego najbliższego otoczenia.

Zupełnie inaczej gdańscy Niemcy witali powołanie tego quasi-państwa w 1920 r.
Od irytacji do lęku i frustracji - tak można scharakteryzować nastroje niemieckiej ludności Gdańska w tamtym czasie. Na przełomie października i listopada 1918 r. Niemcy uświadomili sobie, że odradzająca się państwowość polska nie będzie miała wymiaru karłowatego, takiego, jaki był kreowany przez polityków niemieckich i austriackich w latach 1916-1918, a Polacy zamierzają sięgnąć po tereny, o których Niemcy myśleli już od dawna jako o integralnej części swojego państwa. Co więcej, w Berlinie i Gdańsku zdawano sobie sprawę, że polskie marzenia są oparte na coraz pewniejszych podstawach. Tu trzeba przede wszystkim wspomnieć o poparciu Francji i przychylności prezydenta Stanów Zjednoczonych dla polskich aspiracji. Poza tym stało się jasne, iż Niemcy przegrali wojnę, znaleźli się na łasce zwycięskich mocarstw i nie będą mogli suwerennie decydować o swoim losie, w tym o kształcie terytorialnym swojego państwa. Wiosną 1919 r. z Paryża napływały wiadomości o planach przekazania Polakom większości Pomorza Gdańskiego, a w nomenklaturze niemieckiej prowincji Prusy Zachodnie. Niemiecka ludność reagowała na nie manifestacjami, które gromadziły w centrum miasta dziesiątki tysięcy osób. Te manifestacje oraz dominacja ludności niemieckiej w Gdańsku i w powiatach bezpośrednio graniczących z miastem przyniosły choć częściowy efekt w postaci decyzji wielkich mocarstw o powołaniu Wolnego Miasta Gdańska. Ogólne zasady jego istnienia ujęto w traktacie wersalskim podpisanym przez państwa Ententy z Niemcami 28 czerwca 1919 r. Niemcy z Prus Zachodnich utracili kontrolę nad większością obszaru dawnej prowincji, ale zachowali duży zakres wolności decydowania o tym, co się działo w nowo powołanym quasi-państewku gdańskim. Zależeli wprawdzie od Ligi Narodów i musieli tolerować uprawnienia Polski i Polaków w Wolnym Mieście, ale to oni nadal dominowali w przestrzeni publicznej.
Ale czy gdańszczanie odetchnęli z ulgą, czy też potraktowali ten twór jako furtkę do przyszłego przejęcia ujścia Wisły przez Polskę?
O uldze trudno mówić. Dla gdańskich Niemców symbolem rozstania z "wielką ojczyzną" był wymarsz ostatnich oddziałów garnizonu gdańskiego, w styczniu 1920 r. W tym samym czasie polska administracja i polskie siły zbrojne zaczynały zajmować kolejne gminy, powiaty i miasta w tzw. polskim korytarzu pomorskim. Potem doszło do rozwiązania niemieckich sił zbrojnych i Niemcy w ogóle nie mogły samodzielnie skutecznie upomnieć się militarnie o prawa swoich rodaków w Gdańsku. Toteż poczucie zagrożenia było nadal szalenie silne wśród gdańskich Niemców. Proszę sobie wyobrazić, jak zareagowano na sukces państwowy Polski w postaci "buntu" generała Żeligowskiego, w październiku 1920 r. Jeżeli gen. Żeligowski mógł poprowadzić kilka tysięcy żołnierzy do Wilna i stworzyć Litwę Środkową, to dlaczego inny generał nie mógł wprowadzić dywizji i rozlokować jej na Długim Targu? Gdańszczanie nie mogliby się sami obronić. Głównym gwarantem ich władzy w Gdańsku była Liga Narodów, a dokładniej rzecz ujmując państwa, które grały w niej główną rolę. Z pewnością na polską politykę faktów dokonanych nie zgodziłaby się Wielka Brytania. Inna rzecz, że z różnych powodów Józef Piłsudski w pierwszym okresie istnienia Wolnego Miasta Gdańska wykluczył działania zbrojne jako metodę ochrony polskich interesów państwowych i narodowych na tym terenie. W latach 1918-1920 potrzebował przede wszystkim portu gdańskiego, by sprowadzać z zagranicy zaopatrzenie niezbędne dla budowy państwa i walki o jego granicę. To zadanie udawało się - przynajmniej do lata 1920 r. - z powodzeniem realizować.

Jak zmieniły się relacje polsko-gdańskie po przejęciu władzy przez hitlerowców?
Hitler i jego gdańscy zwolennicy bardzo szybko przyjęli taktykę rezygnacji z atakowania naszego kraju, starając się stworzyć wrażenie, że chcą budowy dobrosąsiedzkich relacji z Rzeczpospolitą. Potrzebowali czasu, by utrwalić swoją władzę i odbudować potęgę militarną Niemiec. W Wolnym Mieście najpierw rozprawili się stopniowo z niemiecką opozycją, doprowadzając do likwidacji lub samorozwiązania wszystkie partie polityczne. Ostatnia z nich przestała istnieć w październiku 1937 r. Ponadto walczyli z wysokimi komisarzami Ligi Narodów, broniącymi demokratycznych zasad ustrojowych Wolnego Miasta. Nieprzerwanie wypierali też Żydów na margines życia publicznego. Dodatkowym powodem w przypadku Wolnego Miasta Gdańska był fakt, że nie można było myśleć o radykalnej poprawie sytuacji ekonomicznej ludności bez zakrojonej na szeroką skalę współpracy gospodarczej z Polską. Gdańszczanie nie mogli już sobie pozwolić na arogancję, jak to miało miejsce w pierwszej połowie lat 20., bowiem dzięki dalekowzrocznej i mądrej, a przede wszystkim skutecznej polityce, Polska nie była już "skazana" na gdański port. Miała własny - Gdynię. W latach 30. Polska mogła prowadzić swój handel morski bez Gdańska, ale Gdańsk nie mógł normalnie funkcjonować bez Polski. Wytyczne Hitlera w sprawach polskich, jak i powody ekonomiczne sprawiły, że relacje polsko-gdańskie od drugiej połowy 1933 r. były nieporównanie lepsze niż w latach 1919-1932.
Do czasu...
Takie racjonalne podejście występowało aż do października 1938 r., kiedy w relacjach z Polską znów polityka wzięła górę nad względami ekonomicznymi.

Dla Polski to było zaskoczenie? Daliśmy się uśpić?
Polska konsekwentnie broniła w Gdańsku swoich praw oraz praw gdańskiej Polonii i obywateli Rzeczypospolitej mieszkających i pracujących na tym terenie. W latach 1932-1933 zdecydowała się nawet na demonstrację siły, gdy gdańszczanie naruszyli obowiązujące ustalenia dotyczące zasad funkcjonowania policji portowej i polskich praw do występowania w gdańskim porcie w roli gospodarza wobec zagranicznych okrętów wojennych. Zdecydowana postawa skłoniła Niemców do odwołania swoich decyzji. Wrażenie, iż Polska zachowywała się w kwestii Gdańska niefrasobliwie, byłoby całkowicie błędne. Po prostu ograniczała się do obrony swojego stanu posiadania. Jeżeli Liga Narodów pozostała w Gdańsku do końca, tj. do 1 września 1939 r., i nie wycofała się z obszaru gdańskiego w konsekwencji polityki ustępstw stosowanej przez Wielką Brytanię i Francję w latach 30., to była to przede wszystkim zasługa polskiego rządu. W przypadku innej postawy Rzeczypospolitej wchłonięcie mogłoby nastąpić znacznie wcześniej, bo wola większości mieszkańców miasta i polityka dominującej partii polegała na tym, żeby te tereny jak najszybciej przyłączyć do Rzeszy.

Kiedy Niemcy uwierzyli, że mogą to osiągnąć?

Z pewnością wiązało się to z sukcesami polityki Hitlera w postaci przyłączenia do Rzeszy terytorium Austrii i nadgranicznych obszarów w Sudetach w 1938 r. W pierwszym kwartale następnego roku dokonał ponadto militarnego zagarnięcia Czech i Moraw oraz Kłajpedy. Realizacja programu zbierania ziem niemieckich przez wodza Trzeciej Rzeszy dawała gdańskim Niemcom nadzieję, że również i w ich przypadku postulat "Zurück zum Reich" [Z powrotem do Rzeszy - red.] zostanie urzeczywistniony.

Czy szacunki dotyczące liczebności gdańskiej Polonii - niespełna 10 proc. mieszkańców - są wiarygodne?

Według wersji obowiązującej do dziś w Niemczech, ów udział Polaków kształtuje się na poziomie nie większym niż 4 proc. I wydaje się, że dla samego roku 1919 te szacunki nie są dalekie od rzeczywistości. My najczęściej przywołujemy dane zacytowane przez Tadeusza Kijeńskiego w 1929 r., który mówi o 35 tys. osób "powiązanych z polskością". Ale tenże Kijeński wskazuje, że ponad połowę z tej liczby stanowili obywatele RP, a więc ludzie, którzy przybyli do WMG z różnych terenów Polski w okresie 10 lat po zakończeniu I wojny światowej. Z kolei szacunki Henryka Stępniaka, autora podstawowej pracy o Polonii gdańskiej, zakładają przedział od 9 do 13 procent. Stępniak nie przekłada jednak tego na liczby bezwzględne. Ostatni powszechny spis ludności WMG z 1929 mówił o 407 tys. mieszkańców. Logiczną konsekwencją byłoby podanie, co znaczy te 13 proc. Otrzymalibyśmy liczbę ponad 50 tys. Polaków. Żaden polski urzędnik w tamtych czasach nie odważył się tak wysoko szacować tej liczby.
Skąd więc te 13 procent?
Trudno mi wyrokować. Do dziś są zagadnienia niewyjaśnione przez historyków dotyczące siły Polonii, tej jej części, która dysponowała gdańskim obywatelstwem, a co za tym idzie prawem uczestniczenia w wyborach do najważniejszego lokalnego organu prawodawczego - Volkstagu. Na przykład w 1920 r. w demokratycznych wyborach do Volkstagu na listę polską zagłosowało 9321 osób. W kolejnych wyborach ta liczba spada, do 6377 w 1930 r., by w 1935 r. podskoczyć do 8311. Kto tworzył zbiorowość tych dodatkowych dwu tysięcy osób, które w 1935 r., w okresie ofensywy nazistowskiej, zdecydowały się poprzeć listę polską? Czy byli to przedstawiciele Polonii, czy innych środowisk, które z sobie znanych powodów związały wtedy swoje kalkulacje z tą listą?

Wolne Miasto Gdańsk opisywane też było jako miejsce, gdzie krzyżowały się ścieżki szpiegów z całej Europy.
W latach 20. operowały tu przede wszystkim wywiady niemiecki, sowiecki i polski. Na przykład wywiad niemiecki realizował tu część swoich zadań w kontaktach z mniejszością ukraińską, wykorzystaną w akcji antypolskiej. Przez terytorium WMG przenikali do Polski przedstawiciele agentury sowieckiej, działający albo niezależnie, albo we współpracy z Komunistyczną Partią Polski. Gdańsk był też punktem etapowym w podróżach komunistów polskich do Związku Sowieckiego, m.in. Władysława Gomułki.

Ostatnio modne jest tworzenie tzw. historii alternatywnych. Możemy pogdybać, co by było, gdyby zamiast tworzyć WMG tereny te przyznano Niemcom?

Gdyby Gdańsk włączono do Rzeszy, jego losy rozwijałyby się jak losy całego państwa niemieckiego. Pewne wydarzenia rozegrałyby się w Gdańsku szybciej, na przykład polityka antyżydowska. Funkcjonowałaby kilkuprocentowa, żywotna mniejszość polska, wspierana przez polskie państwo w takim wymiarze, w jakim była wspierana na innych terenach należących do Niemiec.

A jak wyglądałyby losy Gdańska w granicach II RP?
Można o tym wnioskować przez analogię do tego, co miało miejsce w latach 20. w Toruniu, Bydgoszczy, Grudziądzu czy mniejszych miastach Pomorza Gdańskiego i Kujaw. W latach 1919-31 nastąpił exodus ludności niemieckiej. W ciągu 12 lat do Rzeszy lub WMG wyjechało 300 tys. Niemców. Skutkiem tego w niektórych społecznościach lokalnych nastąpił spadek odsetka ludności niemieckiej z ponad 70 lub 80 do kilkunastu procent. Przestrzeń tę zagospodarowali Polacy, którzy wykupili majątki od właścicieli niemieckich. Dlaczego w Gdańsku nie miałoby stać się podobnie? Wszedłby aktywny polski element gospodarczy, poza tym urzędnicy, funkcjonariusze państwowi, kadry wojsk lądowych, Marynarki Wojennej i lotnictwa. Gdynia stanowi jeden z dowodów, że Polacy umieli wykorzystywać szanse, jakie dawała im sytuacja. Na pewno nadal w Gdańsku, Sopocie i w ich sąsiedztwie żyłaby duża liczba rodzimej ludności niemieckiej, ale polski udział w lokalnej społeczności szybko osiągnąłby kilkadziesiąt procent, a może nawet przekroczył połowę populacji.
Czy którykolwiek z tych scenariuszy mógłby opóźnić wybuch II wojny światowej?
Zdecydowanie nie. Gdańsk był tylko pretekstem. Jeśli nie ma pretekstu rzeczywistego, to można go wywołać, tak jak zrobili to naziści w Gliwicach w przededniu wojny.

Zetknąłem się z opiniami, że Wolne Miasto Gdańsk, w świetle prawa międzynarodowego, trwa nadal.
Takie teorie są propagowane przez niektórych przedstawicieli ziomkostwa gdańskiego na terenie Niemiec. Nawet z okazji tysiąclecia Gdańska wydano w Niemczech książkę, gdzie syn ostatniego senatora do spraw zagranicznych WMG przeprowadził cały historyczno-prawny wywód zmierzający do udowodnienia tej tezy. Tylko, że jest to teza nieprawdziwa biorąc pod uwagę postanowienia Wielkiej Trójki poczdamskiej z 1945 roku, która określiła, jakie granice wchodzą w zakres administracji państwa polskiego i dała zarazem przyzwolenie państwu polskiemu na dokonanie masowych wysiedleń ludności niemieckiej niemającej polskiego obywatelstwa z obszarów oddanych mu w administrację. Tak więc na arenie międzynarodowej zwycięzcy przyjęli do wiadomości fakt przekazania obszaru byłego WMG państwu polskiemu, a kolejne umowy zawierane czy to przez PRL czy RP ze stroną niemiecką sankcjonowały stan z 1945 roku. A takie gry czy zabiegi o charakterze wywodów akademickich nie mają zakotwiczenia w praktyce i psują tylko relacje polsko-niemieckie.

polecane: Flesz - Co piąta transakcja będzie wymagać użycia PIN-u

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 11

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość
2010-11-18T14:02:38 01:00, cirano:

...ale faktycznymi gospodarzami tych ziem i Gdańska od stuleci byli Niemcy i prawie tylko oni. To im zawdzięcza ta ziemia swoją świetność i bogactwo. Nie przeczę, że stali się Kaszubi (jak i zresztą inni też), pod pruską, nie zawsze lekką ręką "armatnim mięsem", ale takie to były czasy.

Przyznanie Polsce Korytarza odbiło się pozytywnie (częściowo), w duszach Kaszubów, liczyli na więcej wolności od bratnich Polaków, ale dla kogoś którego generacje potomków setki lat tę ziemię urabiały i "na nogi stawiały", zmuszany przez przybyłych "gołodupców" do odejścia było krzyczącą o zemstę niesprawiedliwością. Gwoli sprawiedliwości muszę jeszcze dodać, że na terenie "korytarza" żyli poza Kaszubami i Polacy, ci ale motorem postępu raczej nie byli

oddaj niemcom swoją działkę, będą na niej gospodarować lepiej od ciebie. oddaj, co ci szkodzi? przecież nie pracujesz dla siebie, tylko dla "świetności ziemi"

Ale czego mam wymagać od troglodyty który pisze z dumą że za grzechy wyganiania kolonizatorów, urzędników i innych cwaniaków z terenów przedrozbiorowego województwa pomorskiego zemstą były obozy koncentracyjne

j
jersey

Mój dziadek oraz cała żyjąca jeszcze część rodziny to byli obywatele WMG. Opowiada często o polskich prowokacjach (sprawa paszportów, skrzynek pocztowych, przemytu broni na eksport). Po wojnie "dziadostwo" zza Buga rozlazło się po urzędach i w radosnej twórczości prześladowało "niemieckich" autochtonów".

M
MiRy

Zacytuję fragment jednej z wypowiedzi

"PS. Jeszcze mała uwaga do trzeciego wpisu cyt. : "z Państwa polonii Gdańskiej" jest to wybitnie błędne określenie - Polacy w Gdańsku byli u siebie, byli miejscowymi autochtonami - określenie Polonia to coś dobrego dla wychodźstwa a nie dla ludności rodzimej"

Przeprowadzony w roku 1910 przez Niemców spis ludności na terenie Gdańska wykazał że 10,9 tys. mieszkańców podało język polski lub kaszubski jako ojczysty, co stanowiło 3,4% ogółu.

Jeśli przyjmiemy te dane za prawdziwe to tylko w odniesieniu do tej grupy ludzi możemy powiedzieć że byli u siebie, byli miejscowymi autochtonami.

Od 1920 r i wcześniej czyli powstania WMG ta ludność została zdominowana liczebnie przez Polską ludność napływową czyli Polaków przybywających do WMG w ramach rozbudowy instytucji polskich w WMG na podstawie przyznanych Polsce uprawnień.
Osoby te nie otrzymywały obywatelstwa WMG.

O tej grupie liczebnie wielokrotnie większej możemy z całą pewnością powiedzieć że nie byli od pokoleń u siebie jak też z całą pewnością nie byli autochtonami.
O tej właśnie grupie w ówczesnym stanie prawnym Wolnego Miasta Gdańska na tle struktury przynależności narodowościowej ówczesnych Gdańszczan możemy mówić jak o Polonii i właśnie ta nazwa jest często używana.
MiRy

J
Jokel

Pomieszałeś fakty, Jelitkowiaku. Kaszubi Kaszubami, ich obecności nikt nie przeczy, tak samo i nie temu, że pod pruską, nie zawsze lekką ręką, stali się (jak i wielu innych), armatnim mięsem. Gospodarzami Gdańska, któremu miasto swoją świetność zawdzięcza - nie byli. Byli nimi Niemcy i prawie tylko oni. Wierzę w to, że po I-szej wojnie, przyznanie Polsce terenów Korytarza odbiło się pozytywnym echem w duszach Kaszubów, a pozbycie się pruskich Panów czyniło nadzieję na lepszą przyszłość, ale z pozycji niemieckiego gospodarza, setki lat pracowicie gospodarującego dla tej ziemi, wielką zbrodnią było obrabowanie go z wszystkiego czego pokolenia się "dochrapały" a do tej pory "gołodupiec" na nieswoim, zaczął rżnąć pana.

c
cirano

...ale faktycznymi gospodarzami tych ziem i Gdańska od stuleci byli Niemcy i prawie tylko oni. To im zawdzięcza ta ziemia swoją świetność i bogactwo. Nie przeczę, że stali się Kaszubi (jak i zresztą inni też), pod pruską, nie zawsze lekką ręką "armatnim mięsem", ale takie to były czasy.
Przyznanie Polsce Korytarza odbiło się pozytywnie (częściowo), w duszach Kaszubów, liczyli na więcej wolności od bratnich Polaków, ale dla kogoś którego generacje potomków setki lat tę ziemię urabiały i "na nogi stawiały", zmuszany przez przybyłych "gołodupców" do odejścia było krzyczącą o zemstę niesprawiedliwością. Gwoli sprawiedliwości muszę jeszcze dodać, że na terenie "korytarza" żyli poza Kaszubami i Polacy, ci ale motorem postępu raczej nie byli

M
MiRy

Jeśli prawdziwe są poniższe fakty z prapoczątków Gdańska i Pomorza to wniosek jest taki że miejscowi (ówcześni Pomorzanie) wcale nie garneli się do Polski która zamiast referendum o przyłączenie - siłą ich przekonała gdzie być powinni i gdzie im będzie lepiej. Musieli przecież sporo wiedzieć o Polsce lub tym co pod tą nazwą wtedy rozumiano w sensie terytorialnym i narodowościowym. Pytanie dlaczego woleli zginąć w walce niż dać się przyłączyć ? Szczególnie przekonujący w tym przyłączaniu był Bolesław III Krzywousty, który odzyskał dla Polski całe Pomorze Zachodnie i zdobył Pomorze Przednie.

Cyt. "Badania archeologiczne wskazują na istnienie w tym miejscu (Gdańsku) osady rzemieślniczo-rybackiej już w VII. W X Mieszko I przyłączył Pomorze Wschodnie z Gdańskiem i Zachodnie ze Szczecinem i Kołobrzegiem do Polski. Po zwycięskiej WOJNIE Z POMORZANAMI Bolesław III Krzywousty odzyskał dla Polski całe Pomorze Zachodnie i zdobył Pomorze Przednie. W 1217 i 1227 miały miejsce wyprawy pomorskie Leszka Białego i ustanowiono zwierzchność Polski nad Pomorzem Gdańskim"
MiRy

J
Jelitkowiak
Zagotowało się w moime mnie jak przeczytałem te komantarze. Nickujący się "cirano" : pisze powodem wojny były zachowania Polaków, ich polityka, prześladowania gospodarzy tzw. korytarza po objęciu go przez Polskę. Bezczelne panoszenie się w nieswoich kątach, bo w końcu nic co tam stało nie powstało z polskiej ręki, agresywna polityka polonizacji, wyganianie prawych właścicieli z odwiecznych własności..."

Co tu dużo napisać w odpowiedzi ... hmm oczywiście Kaszubi i Kociewiacy nigdy nie istnieli, wszystko było tylko odwieczną własnością niemiecką, Kaszuby, Kociewie i Pomorze Gdańskie a nawet mennonickie Żuławy nigdy nie istniały, zawsze wszystko było tylko niemieckie, element nieniemiecki był "alienem z jakichś zaświatów". Przymus do nauki religii (gdy religia była jeszcze religią bez Rydzyków i Głodziów) w języku niemieckim po prostu nie istniał, coś takiego jak wynarodowianie i mięso armatnie dla armii niemiecko-pruskiej to bzdury i propaganda emisariuszy z Wielkoposlki. Antoni Abraham, Hieronim Derdowski, Florian Ceynowa, Leon Heyke, Aleksander Majkowski i Izydor Gulgowski to polscy terroryści, nacjonaliści i podjudzacze. Pomorskie rody Sierakowskich, Donimirskich, Działyńskich, Węsierskich, Piechowskich, Zawadzkich, Zakrzewskich czy Żeleńskich nigdy nie zaistniały i nigdy nic nie posiadały. To że polskie dwory chroniły do czasu swego upadku miejscową ludność przed przymusową germanizacją to bzdura. Tradycja i kultura kaszubska i kociewska to wymysł polonizatorów.

Jako komentarz końcowy do wypocin nickującego "cirano" wpada mi jedynie słynne już powiedzenie Lema "do czasu gdy nie poznałem co to internet to nie wiedziałem że na tym świecie jest tylu ..."

Mój śp dziadek bardzo często narzekał na brak dostatecznego zainteresowania II RP Gdańskim, brak zgody w szeregach organizacji polskich, narzekał na wojnę i narzekał na komunę, ze względu na wcześniejszy wypadek na kolei uniknął przymusowego Wehrmachtu i losu Józefa Tuska. Za WMG nigdy nie płakał, bardzo lubił powiedzenie "teraz to do hali rybnej w Gdyni można w pół godziny dojechać" (mieszkał we Wrzeszczu).

PS. Jeszcze mała uwaga do trzeciego wpisu cyt. : "z Państwa polonii Gdańskiej" jest to wybitnie błędne określenie - Polacy w Gdańsku byli u siebie, byli miejscowymi autochtonami - określenie Polonia to coś dobrego dla wychodźstwa a nie dla ludności rodzimej. Przypominam dla nieznających historii Gdańska że Sopot, Oliwa, Jelitkowo, Brzeźno, Brętowo, Ujeścisko, Łostowice i inne były kiedyś wioskami kaszubskimi zamieszkałymi przede wszystkim przez Kaszubów.
c
cirano

Gdańsk był tylko pretekstem do wojny...hmm,
Powodem wojny były zachowania Polaków, ich polityka, prześladowania gospodarzy tzw. korytarza po objęciu go przez Polskę. Bezczelne panoszenie się w nieswoich kątach, bo w końcu nic co tam stało nie powstało z polskiej ręki, agresywna polityka polonizacji, wyganianie prawych właścicieli z odwiecznych własności... Westerplatte, Hel i wiele innych. Nie należy się dziwić wściekłości Hitlera, lista grzechów Polaków była długa. A potem przyszła znowu zemsta, obozy, Piaśnice...

M
MiRy

Cyt. "Dlaczego w Gdańsku nie miałoby stać się podobnie? Wszedłby aktywny polski element gospodarczy, poza tym urzędnicy, funkcjonariusze państwowi, kadry wojsk lądowych, Marynarki Wojennej i lotnictwa."

Gdyby Polacy w WMG byli aktywni gospodarczo w ścisłym rozumieniu kapitalizmu widać by to było na zdjęciach szyldów reklamowych przedwojennego Gdańska. Tymczasem z albumów zdjęciowych widać że to Niemcy przejawiali działalność gospodarczą Gdziekolwiek byś nie poszedł czy do kościoła który się ostał czy innego zabytku aż się roi od niemieckich napisów

Co to za aktywność kiedy Państwo Polskie wyznacza cele przydziela ludzi i środki pieniężne dla umocnienia swoich granic przy czym nikt niczym nie ryzykuje a ewentualne straty i opóźnienia pokrywane są z budżetu.
Co do "funkcjonariuszy państwowych, kadr wojsk lądowych, Marynarki Wojennej i lotnictwa" to z ich pracy chleba nigdy nie było.
MiRy

M
Mona

Dziwny tytuł "za tym państwem nikt nie płakał" bo Polska go zostawiła, jej mieszkańcy trfili do obozu lub do Pasnicy,zostawili swoje mieszkania i domy groby bliskich czy rzeczywiście nikt nie płakał? taki tytuł mógł dać ktoś z Kongresówki. Moze ktoś z Państwa polonii Gdańskiej zabierze głos, byłych obywateki WMG narodowosći polskiej lub ich potomków.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3